Hałas osłabia nasz organizm, wpływa destrukcyjnie na system nerwowy oraz immunologiczny, wywołuje apatię, agresję, poczucie bezsenności. Działa niekorzystnie na kształtowanie się i rozwój umysłowy dzieci, które przebywając w pomieszczeniach o wysokim jego natężeniu, mają duże kłopoty z koncentracją, poprawnym mówieniem, czytaniem czy myśleniem (Raport o stanie środowiska…, 2008, s. 1).

Krakowski Instytut Zastosowania Technologii Wytwarzania podaje:

Oddziaływanie hałasu na organizm człowieka zachodzi w trzech płaszczyznach:

  • bezpośredniej – na ucho środkowe i wewnętrzne,
  • pośredniej – na układ nerwowy i psychikę
  • na zasadzie odruchu – na inne narządy.

Hałas o bardzo wysokim poziomie (sto kilkadziesiąt dBA) docierając do ucha ma tak duże ciśnienie, iż w sposób mechaniczny niszczy narząd słuchu (uszkadza bębenek). Długotrwałe działanie hałasu o poziomie powyżej 85 dBA powoduje narastanie zjawiska uszkadzania słuchu, a w ekstremalnych sytuacjach nawet głuchotę. Dźwięki o poziomach niższych, a nawet bardzo niskich, też nie są dla organizmu obojętne. Źle są tolerowane bodźce akustyczne nagłe, niespodziewane, stąd też hałas nagły i krótkotrwały, o dużym natężeniu, odczuwa się często jako nieprzyjemny „efekt zaskoczenia”, który w pewnych warunkach może być szkodliwy dla zdrowia. Przebywanie w „hałaśliwym” środowisku ma niewątpliwie wpływ na słuch. Im większe natężenie hałasu, tym krótszy czas potrzebny jest do wystąpienia zjawiska adaptacji słuchu, a co za tym idzie do zjawiska zmęczenia. Adaptacja polega na czasowym obniżeniu progu słyszenia, co oznacza, że po pewnym czasie słuch wraca do normy.

Ze względu na swoje cechy hałas obejmuje oddziaływaniem liczne grupy społeczności w środowisku naturalnym, jak i w środowisku pracy, powodując silne emocje. Źródłami hałasu w środowisku pracy są najczęściej maszyny i narzędzia (np. młoty pneumatyczne, wiertarki, szlifierki), a w środowisku naturalnym pojazdy komunikacji drogowej, szynowej, lotniczej, wodnej, urządzenia komunalne (windy, hydrofory, transformatory, pompy). Ze względu na źródło i miejsce występowania hałasu, wyróżnia się hałas przemysłowy, komunikacyjny (drogowy, kolejowy, lotniczy), komunalny (osiedlowy), mieszkaniowy (domowy). Do najpowszechniejszych i najbardziej uciążliwych źródeł hałasu należy komunikacja drogowa. Poziomy dźwięku środków komunikacji drogowej wynoszą 75–90 dBA. Komunikacja lotnicza i kolejowa, mimo powodowania hałasów o wyższych poziomach, jest oceniana jako mniej uciążliwa niż ruch drogowy. Komunikacja lotnicza emituje na okoliczne tereny hałas o poziomie 80–110 dBA. Jest on najbardziej uciążliwy, a wręcz szkodliwy, lecz jego oddziaływanie dotyczy stosunkowo niewielkiej liczby ludności zamieszkałej w pobliżu lotnisk. Hałas kolejowy, z uwagi na swą cykliczność, może stwarzać problemy na terenach otaczających linie kolejowe. Zakłady przemysłowe są źródłami hałasu wywołanego pracą maszyn i urządzeń. Wewnątrz hal przemysłowych hałas sięga 80–125 dBA i w znacznym stopniu przenosi się na tereny sąsiadujące. W sąsiedztwie zakładów przemysłowych poziomy dźwięku osiągają wartości od 50 dBA (mało uciążliwe) do 90 dBA (bardzo uciążliwe) (Badania i pomiary hałasu, b.r.).

Problem hałasu jest ważnym problemem technicznym, społecznym i ekonomicznym.

 Środowisko Efekt zdrowotny Poziom dźwięku A [dB] Przedział czasu odniesienia [h]
Strefa zamieszkania  Dokuczliwość  50-55 16
Pomieszczenie mieszkalne Zrozumienie mowy 35 16
Sypialnia Zaburzenia snu 30 8
Klasy szkolne Zaburzenia w komunikowaniu się 35 Podczas lekcji
Strefa przemysłowa, handlowa, komunikacyjna Uszkodzenia słuchu 70 24
Muzyka w słuchawkach (np. walkman) Uszkodzenia słuchu 85 1
Uroczystości, przedstawienia rozrywkowe Uszkodzenia słuchu 100 4

Tabela 1. Kryteria zagrożenia hałasem (Raport o stanie środowiska…, 2008, s. 2).

Uregulowania prawne

Rok 2007 wprowadził wiele zmian ustawowych w dziedzinie hałasu: nowe rozporządzenia, modyfikacje ustawy Prawo ochrony środowiska, określającej m.in. zasady ochrony środowiska (w tym również przed nadmiernym hałasem). Poniżej przedstawiono najważniejsze aktualne rozporządzenia i ustawy dotyczące hałasu:

  • Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie oceny i zarządzania hałasem w środowisku 2002/49/WE.
  • Ustawa Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627) z dnia 27 kwietnia 2001 r. z późniejszymi zmianami.
  • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. Nr 120, poz. 826).
  • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 czerwca 2007 r. w sprawie ustalania wartości wskaźnika hałasu LDWN (Dz. U. Nr 106, poz. 729) wraz z nimi Ministra Środowiska z dnia 7 listopada 2007 roku, zmieniające rozporządzenie w sprawie ustalania wartości wskaźnika hałasu LDWN (Dz. U. Nr 210, poz. 1535).
  • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 2 października 2007 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów poziomów w środowisku substancji lub energii przez zarządzającego drogą, linią kolejową, linią tramwajową, lotniskiem, portem (Dz. U. Nr 192, poz. 1392).
  • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 1 października 2007 roku w sprawie szczegółowego zakresu danych ujętych na mapach akustycznych oraz ich układu i sposobu prezentacji (Dz. U. Nr 187, poz. 1340) (Raport o stanie środowiska, 2008).

Grupy ryzyka i skutki nadmiernego hałasu

Normy dla poziomu hałasu w nocy określone przez Światową Organizację Zdrowia mówią o dużo niższym poziomie:

Dzieci mają niższy poziom reakcji niż dorośli, i dlatego często obserwuje się ich mniejszą wrażliwość na nocny hałas. Jednakże, w innych aspektach dzieci zdają się być identycznie lub bardziej reaktywni niż dorośli. Ponieważ dodatkowo dzieci spędzają w łóżku więcej czasu niż dorośli, są bardziej narażone na poziom nocnego hałasu. Z tego względu dzieci są rozpatrywane jako grupa ryzyka.

Ze względu na to, że z wiekiem struktura snu staje się bardziej fragmentaryczna, osoby starsze są bardziej podatne na zakłócenia spokoju. Dzieje się tak również u kobiet w ciąży i osób chorych, więc oni również są grupami ryzyka.

I finalnie, pracownicy zmianowi są również zagrożeni ze względu na to, że struktura ich snu i tak przyczynia się do stresu z uwagi na dostosowanie jej do rytmu okołodobowego (Night noise guidelines…, 2009, s. 14).

Limit hałasu drogowego na terenach mieszkalnych w wybranych krajach Unii Europejskiej w 2006 r. miała rozpiętość między 40 a 62 dB:

Kraj członkowski UE Poziom hałasu nocą
Francja 62
Niemcy 49
Hiszpania 45
Holandia 40
Austria 50
Szwecja 51 (konwersja z limitu LAeq 30dB w sypialni)
Finlandia 46
Węgry 55
Litwa 40
Estonia 45
Szwajcaria 50

Tabela 2. Raportowane wartości limitów L-night dla hałasu drogowego na nowych terenach mieszkalnych (cyt. za: Night noise guidelines, 2009, s. 22).

W oparciu o systematyczny przegląd danych dostarczonych przez badania epidemiologiczne i eksperymentalne, związek pomiędzy skutkami ekspozycji na nocny hałas mogą być podsumowane jak powyżej w tabeli 2.

Poniżej poziomu 30 dB (Lnight,outside) nie obserwuje się żadnych skutków poza nieznacznym wzrostem częstotliwości ruchów ciała w trakcie snu. Nie ma wystarczających dowodów, że skutki biologiczne obserwowane na poziomie poniżej 40 dB (Lnight,outside) są szkodliwe dla zdrowia. Jednakże, niekorzystne skutki zdrowotne są obserwowane na poziomie powyżej 40 dB (Lnight,outside), są to m.in. uświadomione zakłócenia snu, środowiskowa bezsenność, oraz zwiększone użycie środków nasennych i leków uspokajających. W związku z powyższym, poziom 40 dB (Lnight,outside) jest odpowiednikiem najniższego poziomu w jakim występują skutki zdrowotne (lowest observed adverse effect level – LOAEL) w przypadku hałasu nocnego. Powyżej 55 dB skutki sercowo – naczyniowe stają się jednym z głównych problemów zdrowia publicznego, które są mniej zależne od charakteru hałasu. Bliższa analiza dokładnego wpływu będzie niezbędna dla przedziału pomiędzy 30 dB i 55 dB, dużo też zależeć będzie od szczegółowych okoliczności związanych z każdym przypadkiem (Night noise guidelines…, 2009, s. 18).

Efekty   Wskaźnik Próg [db]
Efekty biologiczne Zmiana aktywności sercowo-naczyniowej * *
Pobudzenie EEG 35
Ruchliwość, napady ruchliwości 32
Zmiany w długości różnych faz snu, w strukturze snu i jego podziale 35
Jakość snu Budzenie się w nocy i/lub zbyt wcześnie rano 42
Trudności z zasypianiem, wydłużenie się fazy zasypiania *
Podział snu, zredukowany czas snu *
Zwiększona średnia ruchliwość podczas snu 42
Samopoczucie Uświadomione zaburzenia snu 42
Stosowanie leków nasennych i środków uspokajających 40
Stan zdrowia Środowiskowa bezsenność** 42

* Mimo, że widoczne były efekty albo możliwe było połączenie przyczynowo-skutkowe, nie udało się ustalić wskaźników czy progów w db.
** Należy zaznaczyć, że środowiskowa bezsenność to stan diagnozowany przez profesjonalistę, gdy uświadomione zaburzenia snu – mimo że są podobnym/tym samym stanem – były raportowane w kontekście ankiety.
Tabela 3. Podsumowanie efektów oraz progów poziomu hałasu, gdzie dostępne są wystarczające dowody potwierdzające powiązanie (Night noise guidelines…, 2009).

Poprawę stanu akustycznego można uzyskać poprzez:

  • wprowadzenie stosownych przepisów oraz działań o charakterze organizacyjnym, zarówno na szczeblu centralnym, jak i lokalnym,
  • budowanie obwodnic i kierowanie na nie ruchu samochodowego,
  • wyprowadzanie ruchu pojazdów ciężkich na obszary niezamieszkałe,
  • odpowiedzialne planowanie nowych inwestycji komunikacyjnych,
  • wprowadzanie cichych nawierzchni podczas budowy oraz remontów ulic,
  • wprowadzenie linii komunikacyjnych w tunelach,
  • budowanie ekranów akustycznych,
  • stosowanie dźwiękoszczelnych elewacji,
  • zwiększenie ilość izolacyjnych pasów zadrzewień,
  • wyznaczenie większej ilości tras rowerowych (Raport o stanie środowiska…, 2008, s. 15).

Źródła

  1. Badania i pomiary hałasu. W: Instytut Zaawansowanych Technologii Wytwarzania, Dostęp [2017-10-22]: https://www.ios.krakow.pl/67,a,badania-i-pomiary-halasu.htm
  2. Night noise guidelines for Europe (2009). WHO. Access [2017-10-21]: http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0017/43316/E92845.pdf, tłumaczenie własne.
  3. Raport o stanie środowiska w województwie małopolskim w 2007 roku (2008). Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Krakowie. Dostęp [2016-08-04]: http://www.krakow.pios.gov.pl/publikacje/raporty/raport07
Kategorie: Odolany

Powiązane Posty

Odolany

Jak działamy!

Protest w smogu (18 listopada 2017) W marszu wzięło udział ponad 130 osób, pojawiły się media, w tym co najmniej trzy ogólnopolskie stacje telewizyjne (Polsat News, TVN, TVP Info). Poza samym marszem, przed mikrofonami i Czytaj więcej…

Odolany

Zieleń i rekreacja – takie miały być Odolany

Zieleń, rekreacja, dobrze zaprojektowane drogi, 160 ha czekające na rewitalizację… Tak przedstawiała Odolany spółka PKP Xcity Investment. Odolany były reklamowane jako teren przyjazny ludziom, mający wychodzić naprzeciw nowym mieszkańcom. Taka była wizja i reklama obszaru Czytaj więcej…

Odolany

Wzmożony ruch samochodów ciężarowych

Średnia liczba pojazdów ciężarowych przejeżdżających przez ulicę Ordona w czasie godziny to ok. 100, a zdarza się, że w pewnych porach dnia średnia wzrasta do ok. 120-150. Wysoka częstotliwość przejeżdżania przez Odolany samochodów ciężarowych uprzykrza Czytaj więcej…